Mono, Postenoj, kaj Terdomoj

Spekulativa Eseo

Noto: La originala angla versio de tiu cxi eseo unue aperis dum 1996.

Imagopovo Kaj Vereco

teksto: Eku per cito de la scienc-fikcia libro de la usona verkisto Starhawk, The Fifth Sacred Thing (La Kvina Sakra Afero)...

Sceno: la estroj de ekologie-fondita Urbo kunsidas, diskutante pri kion fari nun, ke armeo de la sudo marŝas laŭ la ruinitaj ŝoseegoj por kapti kaj regi ilian fekundan kamparon. La diskuto kolere iras tien kaj reen. Ĉiuj scias ke, ĉar ili formetis armilojn antaŭ multaj jaroj pro uzi iliajn malplenajn rimedojn por rekonstrui kaj nutri ilian kamparon, ili nun renkontas la sekvaĵojn de tiu elekto.

Oldulo staras en la konsilo, kaj diras: "Antaŭ multaj jaroj, la poeto Diane di Prima skribis vortojn, kiuj revenas al mi nun: 'La sola milito kiu gravas estas la milito kontraŭ la imagopovo.' Mi ofte scivolis, kion ŝi intencis per tiu linio, sed nun mi eble komprenas. Ĉiu milito estas unue batalinta en la imago, estas unue kondutinta pro limi niajn revojn kaj vidojn, pro igi nin akcepti ĝiajn kondiĉojn, pro igi nin kredi, ke niaj solaj elektoj estas la elektojn, kiujn ĝi metas antaŭ ni.

"Se ni permesas la kondiĉoj de perforto antaŭkrei la kampo de nia batalo, ni devas malgajni. Sed, se ni tenadas al la poveco de niaj vidoj, niaj korpulsoj, niaj imagopovo, ni povos batali sur nia propra kampo, kiu estas la pejzaĝo de konscio. Tie, la kontraŭbatalanto ne povas fari ion alian ol transŝanĝi." (Bantam grandformata paperkovrita anglalingvan eldono, 1993, ISBN 0-553-37380-5, page 238)

Malfacilaj Tempoj Tie Ĉe En Nordameriko

Ni trapasas doloran tempon de malgrandiĝo dum kial la malnovaj sistemoj ŝanĝiĝas. Ni kiuj havas okupojn estas streĉita ĉar sekureco de okupo malaperas. Sed parto de nia problemo eble estas, ke màni suferis 'malfunkcion de la imagopovo', ke ni regardas nur parton de la eblaj solvoj por niaj problemoj.

Ekzemplo: La striko de la Ontaria Ministeria Laboristoj. Sufiĉaj homoj tie ĉi en Ontario akceptas la 'novkonservatula' stilo de pensi (ke la 'financa' modo estas la sola modo por trakti niajn aferojn), ka ili elektis la Konservatulojn de Michael Harris kiel la estraro. La estraro de al Ontaria Ministeria Laborista Sindicato, OPSEU, ankaŭ akceptis tiun specon de pensado kaj poste malkovris ke ili estis kaptita per la financaj planoj de la estraro.

Malgraŭ ke la striko finis, neniu vere gajnis, ĉar la du celoj, kiuj estas vidata finance per ambaŭ flankoj, ne ambaŭ povas trafitas. Ĉiuj apartiĝis apartajn grupojn, kaj metis tiujn ĉi grupojn kontraŭ unu la alian. Okazis konataj agoj: superiĝi, la bloko per portantoj de mesaĝ-ŝildojn, fivira sinteni, minacoj, kontraŭagoj, bataletoj, ŝtonfrapadoj. Ĉiuj flankoj sciis kial trakti tion kaj kion fari: la alia flanko iĝis La Aloin, kaj intersamecoj iĝis nevidata.

La vera batalo estis antaŭe batalita, kaj decidita, en la mensoj de la farantaj homoj. Ili elektis sciantajn agojn, du solvoj batalis, kaj maksimume nur unu flanko povus gajni. Ne estas strebo iri preter kutimaj eblecoj por trovi pligrandan solvon.

Kaj tiel la vera problemo restis: kiel malgrandigi financan malplenon kaj ŝuldon sen damaĝi vivajn da homoj kaj la strukturon de socio.

La Monsistemo

La problemoj de la financa malpleno kaj la ŝuldo sufiĉe veras. Ni estas sufiĉe maltrankviliga per ili por ka ni donis al nia estraro la povon oferi ĉion alian al la solvo de tiuj ĉi problemoj.

La subtila gajno tie ĉi, tamen, estas limi eblajn solvojn je nur financaj solvoj. Ekzemple: devigi la receladon de elimpoŝta mono de iu celo (sana zorgo aŭ artaj organizaĵoj, aŭ ministeria salajroj) al alia celo (nuligi financan malplenon kaj ŝuldon).

Rigardu la premisojn:

• Oni nur povas aĉeti aferojn (kiel arto, sanzorgo, aŭ ministerio) per mono; ne estas alia metodo subteni aŭ provizi ilin.
• Se la kvanto de mono celita al servo malgrandigas, tiu servo devas malgrandigi.
• Se la kvanto de mono celita al unu servo malgrandigas, pli da mono haveblas por aliaj servoj.
• Unu de la servoj, pro kiun money estas uzebla, eestas repagi la ŝuldon.
• Se ni ne repagas niajn ŝuldojn, post iom da tempo, neniu volas prunti monon al ni.
• Prunti monon estas neceso pro la ĝusta funkciado de nia socio.
• Ĉare, necesas malgrandigi la elspezon en aliaj fakoj pro malgrandigi la financan malplenon kaj repagi la ŝuldon.

Tiuj ĉi premisoj eble veras aŭ ne veras. La problemo estas, ke ili ne estas rigardata. Ĉiu teknikema homo scias, ke la nerigardataj premisoj faras problemojn dum solvoserĉoj. Pli profunda premiso sub tiu idearo estas, ke mono estas la sola metodo por nia socio ordigi ĝies riĉojn.

Tiu ĉi premiso iras tra nia tuta kulturo, kaj estas tre malfacila eviti. Tiukaŭze aperas la loteria fantasioj de gajnegi kaj poste vivi La Bonan Vivon'. Oni rigardas monon kiel neceso por La Bonan Vivon.

La Postensistemo

Nune, urbloĝantoj tie ĉi en Ontario (la plejparto de ni), devas akiri monon por la ĉiuj necesoj de vivo (manĝaĵoj, akvo, loĝejo), kaj por luksaĵoj. Multon de laboro devas por sufiĉi mone ambaŭe. En nia socio, tiu laboro estas kutime provizata kiel 'posteno'. Postenoj malsimilas unu la alian; la plej daŭraj provizas pli da monon. Tio ne malbonas ĝi-mem.

Tamen, ni nun konkursas ege per tiuj ĉi postenojn. Iliaj havantoj malavantaĝas. Por provizi vivnecesaĵojn, ili devas sekvi iliajn postenojn, kaj kiam la devoj de la postenoj kontraŭas aliajn devojn, ekzemple familio, eklezio, sano, la devo de la posteno devas venki.

La alternativo estas perdi la postenon, kiun oni povas doni al alia homo, kiu volas ĝin kaj povas sekvi ĝiaj devoj pliprecixe. Tio ĉi estas katastrofo por la unua homo--sed nur se tiu homo bezonas la monon provizata de la posteno por siaj vivnecesaĵoj.

La Memstaranta Domo

Memstaranta domo subtenas giajn enloĝantojn per tiu malmulto da eksterajn rimedojn kiel eble. Tuij ĉi rimedoj estus teorie nur la akvon, aeron, sunlumon, kaj grundon trovita ja la loko de la domo mem. Kompreneble, tio ne tute eblas: ĉiu domo bezonas riparadon. Ju pli malmulte la bezono por eksternaj rimedoj, des pli malmultekostas la funkciado de la domo.

Unu ekzemplo de memstaranta domo estas la 'terdomo' de la Potter familio, sude de Bancroft, Ontario. Ĝi estas desegnita kiel ekologia sistemo, interrilatantan komunumon de plantoj, bestoj, konstruaĵoj, kaj maŝinoj, kiu provizas loĝon, varmecon, malvarmecon, akvon, nutraĵon, kaj traktadon de septo. Ĝi estas konstruita malmultekoste, de reuzataj materialaĵoj, sur terpeco sen konektitajn servojn.

Kiujn elstaraĵojn havas tiu ĉi domo por helpi solvi la probemojn de hodiaŭ?

Unue, malmultekosta konstruado super malmultekosta neservita terpeco en kampara loko portas finon de hipotek-pagoj (se ekzistas) post multmaldaŭro.

Due, memsubtenanta desegno implikas la nuligon de la plejparton da eksteraj servoj kaj iliaj pagoj. Nur komunikado, aliro, impoŝtoj, kaj kalkaj manĝaĵoj restas. Tio ĉi implikas, ke la domo estas multmalgranda financa streĉo por la enloĝantoj dum la konstruad-pago. Kiam ĝi estas finata, ĝi provizas anstataŭon kontraŭ multaj elspezoj.

Homoj, kies necesojn memsubtenantaj domoj provizas, ne bezonas tielgrandajn sumojn da mono en iliaj vivaj. Iliaj postenoj, sekve de tio, povas esti maldaŭraj, provizoraj, aŭ pli malpagitaj. La postenuloj estas malpli streĉitaj, kaj perdo da posteno iĝas malfacilo anstataŭ katastrofo.

Sed Kion Tiu Ĉi Signifas?

La memstaranta ekologia domo, kiel la terdomo de la familio Potter, ekzemplas la rompo de niunaj supozoj, kiel la supozoj kiuj subtenas la okupo- kaj mon-sistemoj. En tutfunkcianta terdomo kiu estas tutpagita, oni devas labori por zorgi la domajn sistemojn kaj produkti 'necesaĵojn': manĝaĵon, akvon, varmecon, malvarmecon, ktp; sed la produktoj de tiu ĉi laboro ne estas intertraktata per mono. Ili alvenas loke: de la Tero, de grundo, sunlumo, aero kaj akvo, kaj la sistemol de la domo, kaj ili trapasas rekte al la enloĝantoj.

Same, neniu mona intertraktado estas bezonata kiam kelkaj 'produktoj' (rubaĵoj) de la enloĝantoj revenas al la aliparto de la domo. La interagoj inter la domo kaj la enloĝantoj estas tiel malkonektita de la monsistemo.

Tiu ĉi malkonekto estas en la vera mondo parta; mono eble estas bezonata por interrilatoj ekster la domo, kaj la enloĝantoj bezonas monon por aferoj, kiujn la domo ne povas provizi: rilatoj kun la ple granda societo kiel impoŝtoj, rezervaj partoj, provizoj, kaj eksteraj servoj kiel telefona kaj satelita komunikado. Neniu mono estas bezonata por tiuj ĉi interrilatoj kiujn la domo povas provizi ĝin mem--kaj tiuj estas multaj de al necesoj de vivoj.

Oni povas apliki la samajn ekologiajn konstruprincipojn al malgrandaj komercaj konstruaĵoj. Butikojn kaj butikumadejojn oni povas konstrui, kiuj povas provizi plejparton de iliaj propraj poveco, hejo, kaj malvarmigo. La rezulto estas malalta daŭrajn kostojn eĉ se oni ne uzas malmultekostajn konstrumetodojn.

Konkludo

Parte-memstarantaj ekologiaj domoj kiel la terdomo de la Potter familio estas bone ekzemplo de neantaŭvidata solvo por hodiaŭa problemo. Per patre malkoneki la kutimtagaj bezoonoj el mono, konstruaĵoj de tiu ĉi tipo permesas la enloĝantoj malgrandigi iliajn monbezonojn. Tio ĉi donas al ilin pli da libereco kaj pli da flekseblo por trakti iliajn vivbatalojn. Sed la vera instruo tie ĉi estas, ke la solvo alvenis dum kiam oni esploris la problemon ekster la limoj de kutima penso. Ni ne devas limigi nin al nir la solvoj de hieraŭ.

Al la ĉefa Potter-doma paĝo.
Al la enkonduka paĝo.
Al la sunspace.org hejmpaĝo.